Terug

Utrecht Science Week in gesprek: Eerste Generatie Fonds

Op vrijdag 30 september wordt het Utrecht Science Park voor de Utrecht Science Week omgetoverd tot een interactieve plek voor jong en oud. In de aanloop naar deze week vol workshops, activiteiten en lezingen nemen we een aantal programmaonderdelen onder de loep. We gaan in gesprek met sprekers en initiatiefnemers en blikken vooruit op deze programmapunten van de Utrecht Science Week. Dit keer spreken we met Charisma Hehakaya, promovenda op divisie Beeld en Oncologie bij het UMC Utrecht, en oprichter van het Eerste Generatie Fonds.

Pioniers op de universiteit

Zijn je ouders nooit naar de universiteit geweest, maar ga jij wel? Dan kan je tegen bepaalde dingen aanlopen. Van financiële obstakels tot familieleden die misschien niet goed begrijpen wat je doet, of liever hebben dat je zou werken in plaats van studeren. Voor deze groep, de zogenaamde ‘eerste generatie studenten’, is het Eerste Generatie Fonds in het leven geroepen. Het fonds helpt deze pioniers op de Universiteit Utrecht met de uitdagingen die ze tegenkomen.

“Toen ik vorig jaar mijn post master Epidemiologie aan het afronden was, bedacht ik dat ik graag wat wil doen voor eerste generatie studenten, de mensen die geen ouders hebben die naar de universiteit zijn gegaan.” Vertelt Charisma Hehakaya, die zelf ook op de universiteit studeerde als eerste generatie student. “Ik heb toen met heel veel mensen gesproken en aan veel jasjes getrokken, uiteindelijk dacht ik: ik wil een fonds oprichten omdat ik zelf altijd veel financiële uitdagingen heb ervaren tijdens mijn studie. Ik moest heel veel werken om mijn vaste lasten te betalen. Zo is het Eerste Generatie Fonds ontstaan.”

Crowdfunding

Om de eerste generatie studenten te helpen met financiële drempels of uitdagingen, is het belangrijk dat het fonds genoeg geld heeft. Daarom werd vorig jaar een Crowdfundactie gestart. Het doel: 100.000 euro ophalen voor het fonds. Inmiddels staat de teller op ruim 35.000 euro. Bijna een derde van de studenten aan de Universiteit Utrecht is eerste generatie student en alle hulp is dan ook zeker welkom, laat Charisma weten. “Als mensen me vragen hoe ze het fonds kunnen steunen, is dat natuurlijk met een donatie. Maar dat hoeft niet altijd in de vorm van geld te zijn, laatst zijn we bijvoorbeeld een samenwerking gestart met een organisatie die ons gebruikte laptops geeft. Als er nu een student bij ons komt die zegt: ik wil graag een bijdrage voor een laptop, dan geven we geen geld, maar meteen een laptop. Dat zijn hele mooie dingen.”

Meer dan alleen financiële steun

Laptops, ondersteuning en financiële hulp zijn belangrijk, maar het fonds kijkt verder dan dat. “Er zijn ook eerste generatie studenten die uit een ‘rijk’ gezin komen.” Vertelt Charisma. “Zelf kwam ik uit een arm gezin, waarin we hebben geleefd van de voedselbank, maar dat is het andere uiterste. We spreken dus over een hele brede groep. Naast het financiële deel vind ik het ook heel belangrijk om het bewustzijn vergroten over de uitdagingen die er zijn.”

Charisma Hehakaya richtte het Eerste Generatie Fonds op

Dat bewustzijn kan leiden tot aanpassingen in het onderwijs, bijvoorbeeld door meer rekening te houden met de verschillen in achtergrond en thuissituatie van de studenten. Vooral als het gaat om financiële vereisten. Een voorbeeld hiervan haalt Charisma uit haar eigen studietijd. “Mijn bindend studieadvies, waarin je een x aantal punten moet halen om door te kunnen gaan naar het tweede jaar, had ik dus niet gehaald. Voor mij was het namelijk niet alleen maar vakken met een voldoende afsluiten, maar ook goed Engels leren lezen en schrijven, de focus op de studie behouden terwijl ik al heel veel moest werken. Sommige studenten hebben gewoon wat meer bagage, om het maar even zo te noemen. Het zou fijn zijn als daar af en toe rekening mee wordt gehouden. Dat hoeft niet drastisch, ik vind niet dat het moet doorslaan, maar wat aandacht is wel fijn. Ik heb wel het idee dat we daarin gelukkig op de goede weg zitten.”

Ze benadrukt hierbij dat de drempels er allicht zijn, maar dat eerste generatie studenten aan de andere kant ook veel waardevolle dingen meenemen: “Juist eerste generatie studenten hebben van jongs af aan heel veel op eigen houtje uitgezocht. Ze kunnen zich goed in verschillende sociale groepen bewegen en hebben vaak al gewerkt. Er zitten ook zeker positieve kanten aan, waar anderen weer van kunnen leren.”

De eerste in de familie

Niet alleen op de universiteit, maar ook thuis kunnen eerste generatie studenten een andere ervaring hebben dan studenten waarbij de ouders zelf hebben gestudeerd. Bijvoorbeeld als je je ouders graag mee wilt nemen in een mijlpaal in je studie, zo ondervond ook Charisma. “Toen ik was geslaagd voor mijn bachelor wilde ik graag mijn ouders meenemen. Dat werd bij mij thuis niet heel enthousiast ontvangen, vergeleken met andere families. Je kunt je ouders dat ook niet kwalijk nemen, want zij kennen zoiets niet. Het is niet per se lastig, dat vind ik niet het juiste woord, maar de erkenning die ouders geven die zelf hebben gestudeerd, kan af en toe anders zijn bij eerste generatie studenten.”

Dat verschil in erkenning hoeft natuurlijk niet negatief te zijn: “Mij heeft het echt genoeg gegeven. Dat zag ik wel pas achteraf. Ik heb van jongs af aan mijn eigen keuzes mogen maken. Ook in de studie die ik ging volgen was het altijd: doe vooral wat je leuk vindt! Dat is ook heel belangrijk. De andere kant van de medaille is dat ik weleens hoor dat ouders hun kinderen zodanig gaan sturen om zo toegelaten te worden tot bijvoorbeeld de opleiding geneeskunde.”

Zelf zegt Charisma altijd tegen studenten dat het kan helpen om je ouders of familie eens mee te nemen naar de universiteit. Het kan lastig zijn om uit te leggen wat je doet of wat studeren van je vraagt, makkelijker is om het te laten zien. Daarnaast was praten met medestudenten voor haar ook erg belangrijk. “Voor mij was studeren gewoon niet vanzelfsprekend, voor heel veel van mijn medestudenten wel. Ik voelde me daar ook een beetje een buitenbeentje in en vooral in het begin van mijn bachelor praatte ik daar niet over. Toen ik er eindelijk openlijk over sprak, viel het me op dat meer mensen tegen vergelijkbare problemen aan liepen. Dat is ook echt iets wat ik studenten graag mee wil geven: dat ze met elkaar moeten praten. Heel veel uitdagingen die zijn echt niet zo uniek als je denkt. Ik zeg altijd: deel je ervaringen! Ook al heb jij een hele specifieke ervaring en iemand anders weer een totaal andere, je vult elkaar aan.”

Eerste generatie studenten kunnen niet altijd op begrip rekenen van hun ouders, en dat kan tijd kosten. “Het dichten van de ‘kloof’ tussen mij en mijn familie heeft ook tijd gekost. Ik denk dat dat ook vaak het ding is van nieuwe ervaringen, geef het gewoon tijd. Tussen mij en mijn familie gaat het nu gewoon goed. Ik heb met hen ander soort gesprekken, maar dat is niet negatief, ik vind dat heel fijn. Ik word er ook echt niet vrolijk van om altijd alleen maar met hoogopgeleide mensen te zitten.”

Het Eerste Generatie Fonds op de Utrecht Science Week

Op woensdag 5 oktober, om 12 uur, vertelt Charisma over het Eerste Generatie Fonds in het paviljoen bij de Botanische Tuinen. En dit doet ze niet alleen. “Ik sta daar met twee studenten; een PhD-student en nog een andere student, die allebei eerste generatie student zijn. Ook Kees van den Bosch en Wim Kremer doen mee. Zij zijn allebei professor, Kees van den Bosch begon ooit ook zelf als eerste generatie student. We gaan het hebben over de ervaringen als eerste generatie student. Ik wil het daarbij niet zozeer hebben over de financiële uitdagingen maar meer over het grotere plaatje: dat het aangaan van iets nieuws niet makkelijk is als de mensen eromheen er niet zodanig op zijn ingesteld. Ook zal ik wat vertellen over mijn eigen ervaringen.”

Charisma wil tijdens deze sessie ook het publiek erbij betrekken. “Wat ik het belangrijkste vind is om dat bewustzijn te creëren. over de drempels en uitdagingen die studenten met een atypische achtergrond tegenkomen op de universiteit. Om dat te doen kan ik wel zeggen: ‘weet je wel dat niet iedere ouder een laptop kan betalen?’ maar het gaat veel verder dan dat. Het gaat erom dat mensen die veel dingen als vanzelfsprekend zien bewust worden van het feit dat dat voor anderen anders kan zijn. Dat is ook belangrijk om ons onderwijs toegankelijker te maken, dat er bijvoorbeeld geen financiële bias is”

Wie er uiteindelijk in het publiek zit maakt daarbij niet uit, iedereen is welkom. Wel lijkt het haar leuk als er ook bijvoorbeeld een studieadviseur of decaan aanwezig is. “Vooral in de eerste jaren van een student spelen zij een belangrijke rol en daarnaast zijn ze zelf ook bezig met de inrichting van het onderwijs. Ook studieverenigingen en studenten zelf zijn natuurlijk belangrijk. Uiteindelijk heb ik het fonds natuurlijk voor hen opgericht, dus ik wil graag met ze in gesprek blijven. Maar natuurlijk is iedereen welkom. Van medewerkers op de Hogeschool Utrecht tot alumni, maar ook bedrijven die het fonds zouden kunnen sponsoren. Uiteindelijk ben ik natuurlijk erg geholpen bij steun, klein of groot, alle beetjes helpen.”

Charisma Hehakaya, Wim Kremer, Kees van den Bos, Sarwesh Ishwardat en Rémi ter Haar staan op 5 oktober om 12.00 in het paviljoen bij de Botanische Tuinen. Klik hier om je in te schrijven en mee te praten.