Terug

Hackaton Utrecht Science Week: ‘Samenwerken is het nieuwe concurreren’

Verduurzaming is niet langer een luxe, maar een noodzaak. Ook voor ziekenhuizen valt er de nodige winst te behalen op het gebied van duurzaamheid. Maar hoe gaan we van idee naar impact? En waar beginnen we? In de Utrecht Science Week kwamen op 5 oktober meer dan zestig zorgprofessionals bij elkaar om zich over deze vragen te buigen tijdens de Hackaton: Samen naar een circulair ziekenhuis.

Het valt niet meer te ontkennen dat we als maatschappij moeten investeren in verduurzaming. Om maar direct in clichés te vervallen: er is geen planeet B en niets doen is geen optie meer. Wat veel mensen misschien niet beseffen, is dat ziekenhuizen en andere zorginstellingen een aanzienlijke rol spelen in het versterkte broeikaseffect. In Nederland is de zorg namelijk verantwoordelijk voor maar liefst zeven tot acht procent van de totale CO2-uitstoot van het land. Dat kan en moet anders. De ‘Hackaton: Samen naar een circulair ziekenhuis’ – een initiatief van Green Team Zorgambassade 2022 – hoopt hier de eerste stappen in te zetten.


Foto: Seth Carnill

Initiatief nemen
De pennen en post-its liggen al klaar op de tafels als ik het kantoor van UtrechtInc op het Utrecht Science Park binnenkom. De binnendruppelende deelnemers, die samen een breed scala aan allianties, bedrijven, onderwijs- en zorginstellingen vertegenwoordigen, zijn ingedeeld in drie thema’s: Groener beleid, Minder plastic en Duurzame farmacie. Een van de organisatoren Renske Karens kijkt tevreden toe als de eerste brainstormsessies beginnen. ‘Het unieke van deze Hackaton is dat al die verschillende perspectieven samenkomen om in actieve stand te discussiëren over duurzame initiatieven en hoe we die kunnen verankeren in het ziekenhuisbeleid.’

‘We weten inmiddels allemaal: we moeten duurzamer’, voegt medeorganisator Aletta de Beer toe. ‘En hoewel er steeds meer goede initiatieven ontstaan op de werkvloer, zit er tegelijkertijd een grote afstand tussen praktijk en beleid. Duurzaamheid heeft simpelweg nog onvoldoende prioriteit op de beleidsagenda.’ Om deze afstand te overbruggen, hebben de deelnemers vandaag de kans om al hun ideeën en groene initiatieven te bundelen in een adviesrapport dat gepresenteerd wordt aan alle zorgbestuurders in de ziekenhuiszorg.


Foto: Seth Carnill

Van idee tot impact
Bij het oplossen van een omvangrijk vraagstuk als verduurzaming helpt het om die stip op de horizon te visualiseren. In elke ruimte hangt daarom een groot vel papier waarop een zeilschip is afgebeeld. Dat schip, dat zijn wij als maatschappij. En terwijl de ‘wind in de zeilen’ ons voortstuwt, vertragen ‘ankers’ onze reis. Na de eerste brainstormsessies hangt het vel vol beschreven post-its. Bij de wind lees ik enkele post-its waarop staat ‘positief denken’ en ‘ziekenhuis heeft voorbeeldrol’, maar de ankers zijn duidelijk in de meerderheid: ‘duurzaam is duur’, ‘urgentiebesef’, ‘gemak en comfort’, ‘complexiteit’…

Ik denk dat het anker ‘complexiteit’ goed aangeeft waarom de duurzaamheidstransitie regelmatig stagneert. Verduurzaming vraagt namelijk niet alleen een mindsetverandering bij werknemers én bestuurders, maar ook een multidisciplinaire samenwerking binnen en tussen zorginstellingen. Gita Gallé, COO/CFO van het Prinses Maxima Centrum, verwoordde het mooi tijdens de opening: ‘Samenwerken is het nieuwe concurreren.’ Zorg vindt plaats in een keten, niet in isolatie; samen kom je écht verder. En zelfs dan kunnen goede initiatieven hogerop blijven steken in het zorgvuldig geweven web van regels en wetten. De Beer: ‘Juist op het bestuurlijk niveau van ziekenhuizen moet de basis gelegd worden om verduurzaming mogelijk te maken. Anders is het te veel tegen de stroom inroeien.’


Foto: Seth Carnill

Alle hens aan dek
Eén ding is vandaag wel duidelijk geworden: er zijn goede ideeën te over. Dat blijkt nog maar eens uit de indrukwekkende pitches waarin de verschillende teams hun adviezen presenteren aan de rest van de groep. Als het aan Karens en De Beer ligt, is de Hackaton van vandaag slechts het begin. ‘Nu doen we het in een snelkookpanversie, om iedereen geënthousiasmeerd te krijgen dat je met elkaar op deze manier stappen kunt zetten, maar het idee is natuurlijk dat dit zaadjes plant’, aldus De Beer. Idealiter nemen de deelnemers de ideeën en motivatie mee naar hun eigen organisatie en zetten ze het goede werk voort. Want, om in de woorden van Karens te spreken: we moeten ook door na vandaag.

Geschreven door: Eline Kraaijenvanger, New Scientist